Twitter

Twitter en zingeving?! Weber sprak over de onttovering van de wereld. Alles van waarde lijkt te verdwijnen en er is geen religie, ideologie of filosofie meer waar je je aan vast kunt houden. Weber stelt vervolgens dat wij mensen gevangen zitten in een ijzeren kooi: in onze zelfgemaakte systemen. Een goed voorbeeld hiervan kan gevonden bij het systeem Twitter. Het verhaal gaat als volgt.

Hare Majesteit de Koningin heeft met haar Kersttoespraak van 2009 onder internetters enige beroering veroorzaakt. Zij zei het volgende in haar toespraak.

“De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen maar ze blijven op ‘veilige’ afstand, schuilgaand achter hun schermen. Wij kunnen nu spreken zonder te voorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg, grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand meer afgerekend.”

Op Twitter vindt men bijvoorbeeld tweets waarin gesteld wordt dat wanneer de NS in de Tweede Wereldoorlog dezelfde efficiëntie zou hebben gehad als vandaag de dag, er geen trein uit Westerbork zou zijn vertrokken. Dergelijke tweets worden door anderen gelezen en door sommigen overgenomen in hun eigen lijst met tweets als eerbetoon voor het bedenken van een dergelijk creatieve vondst. 

Twitter is nog een jong fenomeen en zal ongetwijfeld snel haar eigen etiquette ontwikkelen. Het is echter de vraag of dat een wenselijke etiquette wordt. Zo stelt Martijn Aslander, één van de voorlopers op het gebied van Twitter, dat alles toelaatbaar is zolang je publiek niet wegloopt. En dat is een kwestie van balans: te veel onzin kost je publiek, te veel grapjes kost je publiek en te veel schelden kost je publiek. Dom- en grofweg schelden mag dus, maar niet te veel.

Bovenstaande ethiek is gebaseerd op het principe van ‘behoud je publiek’. Dat principe bepaalt wat wel en niet toelaatbaar is en vormt de maatstaf voor alles. Wanneer je binnen de mogelijkheden van Twitter denkt, de ijzeren kooi dus, dan is dit principe al snel het eerste wat je bedenkt. Twitter, als je het heel simpel bekijkt, is een systeem waar je berichtjes op kunt plaatsen die anderen kunnen lezen en dan gaat het al snel om het publiek te behagen. Een lekker praktische richtlijn.

Twitter is niet de enige met een praktische richtlijn. Neem de geneeskunde. Ook daar zie je een praktische richtlijn die voortkomt uit het denken vanuit de geneeskunde, namelijk mensen beter maken. Alles wat daar niet aan bijdraagt, geldt als ontoelaatbaar of levert op zijn minst een dilemma op. Neem het bedrijfsleven. Ook daar zie je een praktische richtlijn die voortkomt uit het denken vanuit het bedrijfsleven, namelijk winst maken. Alles wat daar niet aan bijdraagt, geldt als ontoelaatbaar of het moet al van buitenaf worden opgelegd. Neem de politiek. Daar lijkt het criterium de kiezersaantallen te zijn geworden. 

Van beide weten we ondertussen dat een eenvoudige richtlijn handig is, maar niet zaligmakend. De menselijke wereld omvat meer dan alleen maar gezond zijn of winst maken. Mensen willen ook menswaardig sterven en mensen willen voldoening uit hun onderneming halen. Wat dat meer precies is, is natuurlijk een moeilijk te bepalen geheel. Vandaar ook dat simpele richtlijnen zo goed aarden en als men ze maar hard genoeg gelooft, is daar ook niets mis mee. Vermoedelijk weet een ieder echter dat er meer is dan welk simpel principe dan ook voorschrijft. Als je echter opgaat in je rol of geobsedeerd wordt door je rol als twitteraar, arts, ondernemer of politicus vergeet je dit snel, vergeet je dat je als mens zelf meer bent en dat anderen meer zijn.

Terug naar Twitter, de regel ‘behoud je publiek’ is lekker makkelijk en als je er maar hard genoeg in gelooft dat dit een menswaardige manier van met elkaar omgaan is, dan werkt het vast ook. Het is ook veel makkelijker dan de regel ’plaats menswaardige tweets’ of ‘wees waarachtig’. Maar een middenweg moet toch wel haalbaar zijn? Of hebben we niets anders dan Twitter om als fundament te dienen?